De vierde salam

Onlangs werd mijn aandacht tussen twee muzieklessen door opnieuw getrokken naar een muziekstuk dat mij al heel lang raakt. Ik zou maqam (toonschaal) ferahfeza nader bestuderen en vergelijken met sultaniyegah. Het stuk staat op de CD Wherever you turn is the Face of God.

In de tijd dat deze CD uitkwam was de opnamekwaliteit uniek. Op de CD heet de track ‘Forth salam’. Deze vierde salam, het laatste deel van de ayin (compositie) van componist Ismail dede efendi (gest. 1846), in maqam ferahfeza en usul (metrum) evfer (9/4) werkt in muzikale en ritmische zin als een moment van verhoogde aandacht. Het is een stuk langzamer dan het voorgaande, derde deel, en is kort, net als het tweede deel, met maar enkele regels poëzie. Deze dichtregels uit Roemi’s ghazal F.3137 worden ook in andere ayin composities gebruikt zoals de Beyati Mevlevi Ayin Sharif van Kocek Dervis Mustafa Dede (gest. 1684).
In de vierde salam van de sema verenigt de semazen zich met zijn lotsbestemming en taak in de wereld.  Terwijl het derde deel symbolisch staat voor de boog van opklimming naar God, is het vierde deel het teken voor de afronding van de reis, de afdaling naar de stoffelijke wereld en de terugkeer naar het dienaarschap. De sjeich (oudste) neemt net als de zon zijn plaats in tussen de wervelende derwisjen die ronddraaien als planeten. De sema is in wezen een hemelreis waarbij je opgaat in het goddelijk wezen en terugkeert met een nieuw besef. Je herkent de waarheid (haqq) in de schepping en jezelf.

Jij bent mijn vorst, jij bent mijn vorst.

In mijn hart en ziel ben jij mijn geloof.

Als jij mij vult met jouw adem kom ik tot leven.

Wat stelt een enkele ziel nu eigenlijk voor?

Jij bent duizend maal mijn ziel.

sultan-e man-i sultân-e man-i 
w-andar del-o jan iman-e man-i
dar man be-dam-i man zenda shawam 
yek jan che bowad sad jân-e man-i

Roemi, Diwan-e Sjams, ghazal 3137

08 Fourth Selam

De sema is de bijeenkomst voor mystieke gedichten, muziek en dans. Mensen die binnen de Mevlevi orde de sema beoefenen worden semazens of wervelende derwisjen genoemd. Het zijn soefileerlingen die zich wijden aan een serieuze spirituele discipline en die deze vorm van lichamelijk gebed gebruiken als een vorm van individuele aanbidding en persoonlijke transformatie.

Na de vierde salam (dorduncu salam) wordt vaak het volgende koranvers gelezen:

‘Waarheen je je ook keert, daar is het gelaat van God’

wherever you turn

Be first to comment