Levensfases, muziek en het innerlijke spel

Als ik terugkijk op de afgelopen decennia, zie ik mijn leven in duidelijke fases verlopen. Niet alsof ik dat zo gepland had, eerder alsof elke periode iets in mij wilde oefenen — een soort innerlijk leerproces dat zich gaandeweg ontvouwt.

Van 1999 tot 2012 hield ik mij intensief bezig met het vertalen van mystieke poëzie. Dat begon uit belangstelling, maar werd al snel meer dan een intellectuele bezigheid. Vertalen bleek vooral luisteren: naar taal, naar stilte, naar wat zich niet meteen laat vastleggen. Tegelijk merkte ik hoe snel het hoofd het overneemt — analyseren, controleren, twijfelen. Alsof er altijd een innerlijke commentator meekeek.

Rond 2012 verschoof mijn aandacht naar muziek. De lavta kwam op mijn pad en bleef daar. Wat mij daarin raakte, was dat muziek weinig ruimte laat voor innerlijke ruis. Zodra je te veel wilt controleren of presteren, hoor je het meteen terug in je spel. Muziek confronteert je met jezelf, maar ook met de mogelijkheid om los te laten en te vertrouwen op wat al aanwezig is.

In die jaren begon ik te zien dat leren misschien minder te maken heeft met iets toevoegen, en meer met obstakels wegnemen: spanning, zelfkritiek, de drang om alles goed te willen doen. Wanneer dat even wegvalt, ontstaat er vaak vanzelf iets beters — zowel in muziek als in vertalen. Het deed mij ook anders kijken naar bepaalde verhalen uit de mystieke traditie die mij al jaren begeleiden. Waar ik ze vroeger vooral probeerde te begrijpen of correct te interpreteren, ervaar ik ze nu meer van binnenuit. Minder analyseren, meer resoneren.

Nu keer ik weer terug naar het vertalen, afgewisseld met het spelen op de lavta. En ik merk dat het anders voelt dan vroeger. Minder krampachtig, minder gericht op perfectie. Meer luisteren, meer laten ontstaan. Soms hoor ik eerst de cadans van een tekst voordat de woorden komen.

Misschien volgen levensfases elkaar niet zomaar op. Misschien zoeken mensen telkens een vorm waarin ze iets over zichzelf kunnen leren: eerst via woorden, dan via klank, later misschien via stilte of eenvoud. Wat van buiten een omweg lijkt, blijkt van binnen vaak een noodzakelijke stap.

Voor mij voelt het alsof het innerlijke spel nu duidelijker wordt: minder strijd met mezelf, meer vertrouwen in het proces. Niet omdat ik alles begrijp, maar juist omdat ik begin te accepteren dat begrijpen niet altijd nodig is.

En waarschijnlijk komt er weer een volgende fase. Dat lijkt inmiddels gewoon bij het leven te horen.